22 Bin TL Vaadi Sonrası Memur Emeklileri İçin 34 Aydır Süren Tartışma Büyüyor

2023 yerel seçimleri öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Hak-İş Kongresi’nde yaptığı açıklama, milyonlarca memur ve memur emeklisi için tarihi bir vaat olarak kayıtlara geçmişti.

Erdoğan konuşmasında açık ve net bir ifade kullanmıştı:

“En düşük memur maaşını 22.000 TL’ye yükseltiyoruz. Bu artışları otomatik olarak memur emeklilerimize de yansıtıyoruz.”

Ayrıca ilgili çalışmanın 2023 Temmuz ayına kadar tamamlanması için talimat verdiğini kamuoyuna duyurmuştu.

Temmuz 2023’te aktif memurların maaşlarında 8.077 TL artış yapıldı ve en düşük memur maaşı 22.000 TL seviyesine çıkarıldı. Ancak aynı artış memur emeklilerine birebir yansıtılmadı.

Aradan geçen 34 aya rağmen memur emeklileri, verilen sözün tutulmadığını savunuyor. Tartışma artık yalnızca ekonomik değil; anayasal ve hukuki bir boyut kazanmış durumda.

Maaş Bağı Koparıldı mı?

Türkiye’de memur emekli aylıkları, görev aylıklarıyla kurulan sistematik bağ çerçevesinde belirleniyor. Bu bağ, Emekli Sandığı sisteminin temelini oluşturuyor.

Ancak Temmuz 2023 artışında uygulanan yöntemle, aktif memurlara yapılan 8.077 TL’lik artış emekli aylıklarına aynı şekilde aktarılmadı.

Üstelik 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek Madde 40 ile bu artışın emeklilere yansıtılmasının önüne geçildiği ileri sürülüyor.

Eleştiriler, bu düzenlemenin Anayasa’nın temel hükümleriyle çeliştiği yönünde yoğunlaşıyor.

HUKUKİ TARTIŞMA DERİNLEŞİYOR

1️⃣ Kazanılmış Hak ve Meşru Beklenti İhlali

Memur emeklileri, çalışma hayatları boyunca Emekli Sandığı’na prim ödeyerek görev aylıklarıyla bağlantılı bir emekli aylığı sistemine dahil oldu.

Uzmanlara göre:

Bu bağın tek taraflı biçimde zayıflatılması,
Emeklilik sisteminin temel parametrelerinin değiştirilmesi,
Beklenti hakkının ortadan kaldırılması

hukuki güvenlik ilkesini zedeliyor.

Hukuki güvenlik, sosyal devletin temel dayanaklarından biri olarak kabul ediliyor.

2️⃣ Eşitlik İlkesi Tartışması (Anayasa m.10)

Anayasa’nın 10. maddesi herkesin kanun önünde eşit olduğunu hükme bağlıyor.

Eleştirilere göre:

Aynı statüden gelen aktif memurlar ile memur emeklileri arasında,
Makul ve objektif bir nedene dayanmayan bir farklılaştırma yapıldı.

Aktif memura 8.077 TL artış yapılırken, aynı sistemden emekli olmuş kişilerin kapsam dışında bırakılması eşitlik ilkesi açısından ciddi soru işaretleri doğuruyor.

3️⃣ Sosyal Güvenlik Hakkı (Anayasa m.60)

Anayasa’nın 60. maddesi sosyal güvenlik hakkını güvence altına alıyor.

Sosyal güvenlik yalnızca maaş bağlamak değil; bağlanan maaşın gerçek değerini korumayı da kapsıyor.

Enflasyonist ortamda yapılan artışın görev aylığına eklenip emekliye yansıtılmaması, sosyal güvenlik hakkının zedelendiği iddialarını gündeme taşıyor.

4️⃣ Hukuk Devleti ve Belirlilik İlkesi (Anayasa m.2)

Hukuk devleti, öngörülebilirlik ve güven ilkeleri üzerine kurulu.

Seçim öncesinde açık bir siyasi beyan verilmesi, ardından teknik düzenlemelerle bu bağın farklılaştırılması, hukuk devleti ilkesi bağlamında eleştiriliyor.

“Devletin sözü hukuki güven yaratır” görüşünü savunan çevreler, düzenlemenin öngörülebilirlik ilkesine zarar verdiğini ifade ediyor.

5️⃣ Normlar Hiyerarşisi Tartışması (Anayasa m.128)

Anayasa’nın 128. maddesi memurların mali haklarının kanunla düzenleneceğini belirtiyor.

Mali hakları etkileyen bir alanın KHK’ya eklenen bir madde ile daraltılması, normlar hiyerarşisi bakımından tartışmalı görülüyor.

Uzmanlara göre burada ciddi bir anayasal değerlendirme ihtiyacı bulunuyor.

34 Aydır Süren Bekleyiş

Memur emeklileri, Temmuz 2023 artışının kendilerine yansıtılmaması nedeniyle ciddi gelir kaybına uğradıklarını savunuyor.

Bu süreçte:

Reel alım gücü düştü,
Enflasyon farkı tartışmaları büyüdü,
Görev aylığı ile emekli aylığı arasındaki makas açıldı.

Eleştiriler üç temel noktada yoğunlaşıyor:

Hukuki güven zedelendi
Sosyal devlet ilkesi tartışmalı hale geldi
Ekonomik mağduriyet oluştu

TALEPLER NET

Memur emeklileri ve konuyla ilgili hukukçuların talepleri şu şekilde sıralanıyor:

2023 Temmuz artışının emekli aylıklarına yansıtılmasını engelleyen düzenlemelerin kaldırılması,
Görev aylığı–emekli aylığı arasındaki bağın yeniden tesis edilmesi,
Oluşan kayıpların geriye dönük olarak telafi edilmesi.

Mesaj net: