Kamu görevlisi emeklilerinin mali haklarında yaşanan sert gerileme, her geçen gün daha büyük bir tepkiye dönüşüyor. Rakamlar tabloyu açıkça ortaya koyuyor: 2008 öncesi göreve başlayanların en düşük emekli aylığı yaklaşık..
Kamu görevlisi emeklilerinin mali haklarında yaşanan sert gerileme, her geçen gün daha büyük bir tepkiye dönüşüyor. Rakamlar tabloyu açıkça ortaya koyuyor: 2008 öncesi göreve başlayanların en düşük emekli aylığı yaklaşık 20 bin TL seviyesinde kalırken, 5510 sayılı kanuna tabi olanların aylıkları 15 bin TL civarında seyrediyor. Buna karşılık çalışan memurlara ödenen ancak emeklilere yansıtılmayan ilave seyyanen ödeme aylık 16 bin 150 TL’ye ulaşmış durumda.
Bu tutar, bugün en düşük memur maaşının yaklaşık yüzde 37’sine, 5434 sayılı kanuna göre emekli olanların aylığının ise yüzde 80’ine denk geliyor. Aradaki uçurum yalnızca bir fark değil; kamu görevlisi emeklileri açısından ağır bir mağduriyet olarak değerlendiriliyor.
Açıklamalarda en sert vurgu, görev aylığı ile emekli aylığı arasındaki bağın fiilen koparılmış olması. Çalışırken verilen seyyanen ödemenin emeklilere yansıtılmaması, sistemdeki adaletsizliği derinleştiren temel unsur olarak gösteriliyor.
Bugün çalışan memur ilave ödeme alırken, yıllarca devlete hizmet etmiş emekli memur aynı artıştan yararlanamıyor. Bu durum, “aynı sistem içinde iki ayrı memur gerçeği” eleştirisini beraberinde getiriyor.
Özellikle 5510 sayılı kanuna tabi çalışanların ek ödemeleri, tazminatları ve fazla mesai ücretlerinin emekli aylıklarına yansıtılmaması ciddi bir tepki konusu. Görev maaşının yalnızca yaklaşık yüzde 40’ının prime esas kazanca dahil edilmesi “açık adaletsizlik” olarak nitelendiriliyor.
Bu uygulama nedeniyle çalışan ile emekli arasındaki gelir farkı her geçen gün büyüyor; sistem çalışanı, çalışmaya hazırlananı ve emekliyi aynı anda mutsuz eden bir yapıya dönüşmüş durumda.
Emekli memurların en sert tepkisi, 2023 Temmuz ayında çalışan memurlara verilen 8.077 TL’lik seyyanen zammın emeklilere yansıtılmaması. O dönemde yapılan açıklamalarda, memura yapılan artışların emekli memurlara da otomatik olarak yansıtılacağı ifade edilmişti. Ancak aradan geçen 34 aya rağmen emekli memurlar bu artıştan yararlanamadı.
Bugün birçok emekli memur, aylık yaklaşık 22.157 TL eksik maaş aldığını savunuyor.
Emekli memur temsilcileri, 5434 sayılı kanunun 41. maddesi ile 4688 sayılı Toplu Sözleşme Yasası’nın tanıdığı hakların açık olduğunu belirtiyor. Bu hakların istisnasız ve otomatik olarak emekli memura yansıtılması gerektiği ifade ediliyor.
Kanunun tanıdığı bir hakkın, Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ya da 375 sayılı KHK’ya sonradan eklenen maddelerle ortadan kaldırılamayacağı savunuluyor. Seyyanen ödemenin emekliye verilmemesi; “hukuksuzluk, kanunsuzluk ve açık bir hak gaspı” olarak nitelendiriliyor.
Sahadan yükselen sesler tabloyu daha da çarpıcı hale getiriyor. Emekli memurlar, artan hayat pahalılığı karşısında temel gıda ürünlerine dahi erişmekte zorlandıklarını dile getiriyor. “Eti geçtik, tavuk bile yiyemiyoruz” sözleri, yaşanan ekonomik sıkışmışlığın ifadesi olarak öne çıkıyor.
Uzmanlara göre mevcut kamu personel yapısı sürdürülebilir olmaktan uzak. Görev maaşı ile emekli aylığı arasındaki uçurum büyüdükçe, çalışanların emeklilik motivasyonu düşüyor; gençlerin kamuya bakışı değişiyor; sistem bütünlüğü zedeleniyor.
Emekli memurlar ise taleplerini net ifade ediyor:
Seyyanen ödemenin emekli aylıklarına yansıtılması,
Prime esas kazanç oranlarının adil seviyeye çıkarılması,
Görev maaşı ile emekli aylığı arasındaki dengenin yeniden kurulması.
“Bu bir lütuf değil, kazanılmış haktır” diyen emekli memurlar, haklarının teslim edilmesini istiyor.
Tartışma giderek büyürken, gözler siyasi iradenin atacağı adımlara çevrilmiş durumda. Çünkü iddialara göre mesele yalnızca maaş değil; hukuka, eşitliğe ve sosyal devlet ilkesine bağlılık meselesi.
